mleft
mright

Điều trị gãy xương theo y học cổ truyền

Cập nhật: 17/8/2020 | 4:34:35 PM

Một trong những vốn quý của Y học cổ truyền là điều trị gãy xương. Kinh nghiệm về lĩnh vực này đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ mang tính chất gia truyền. Điều trị gãy xương đơn thuần theo YHCT trong nhiều trường hợp hiệu quả nắn chỉnh chưa tốt. Điều trị gãy xương theo YHCT hay theo YHHĐ đều có ưu điểm và nhược điểm.

ĐIỀU TRỊ GÃY XƯƠNG THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN

1. Thuốc dùng ngoài:

Kinh nghiệm trong dân gian cũng như sách ghi chép lại về thuốc dùng ngoài để đắp bó gãy xương rất phong phú. Thế kỷ XIV, Tuệ Tĩnh trong “Nam dược thần hiệu” có phần dành riêng cho thương khoa và dược vật ứng dụng. Đầu thế kỷ thứ XVIII HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG (Lê Hữu Trác) trong quyển “Bách gia trân tàng” có nêu bài thuốc từ Lào truyền sang:

1.1. Bài thuốc đắp:

  • Gà con 1 con, bỏ lông và lòng
  • Ba bát cơm nếp
  • Đậu bỏ vỏ 3 cân
  • Tầm gửi, vỏ gạo, quế chi tán bột .

Tất cả các thứ giã nhừ lẫn nhau đắp vào vùng gãy sau khi đã kéo nắn.

Có khá nhiều bài thuốc đắp ngoài. Tuy nhiên nhược điểm của phần lớn các bài thuốc là nhiều vị, phải thay thuốc nhiều lần làm bệnh nhân đau và dễ gây di lệch thứ phát.

Các thuốc dùng ngoài được sử dụng tuỳ thời kỳ, hướng theo các pháp điều trị như uống thuốc trong. Hai pháp được chú trọng: Hoạt huyết tiêu ứ và bổ can thận tiếp liền xương. Các bài thuốc được cấu tạo từ các vị thuốc có tác dụng hoạt huyết, lợi thuỷ, làm ấm gân xương, giảm đau, thúc đẩy liền xương và có tác dụng sát trùng.

Về sau các lương y, bác sĩ có xu hướng cải tiến theo hướng giảm số vị và dạng dùng từ dạng thô đến dạng bột rồi đến dạng cao dán, cồn xoa. Dưới đây là công thức cao dán được sản xuất tại khoa dược viện YHCT Việt nam:

1.2. Công thức cao dán Thống nhất:

  • Bột ngải cứu 4 phần
  • Bột đại hồi 0, 8 phần
  • Bột cúc tần 8 phần
  • Bột quế chi 1, 6 phần
  • Sáp ong 2 phần
  • Dầu thầu dầu 20 phần

Tất cả được trộn đều, ép lên vải mỏng hoặc giấy dai để dán vào vùng ổ gãy. (Lương y  Phạm Văn Sửu, viện YHCT).

1.3. Công thức băng vết thương gãy hở:

  • Hồng đơn 12g
  • Băng phiến 4g
  • Bạch cập 8g

Ngày nay dưới ánh sáng khoa học, tác dụng của nhiều bài thuốc đã được làm sáng tỏ. Tuy nhiên việc xoa bóp, đắp thuốc trong chấn thương gãy xương cũng cần đúng phương pháp tuân theo cơ chế của sinh học liền xương.

2. Thuốc uống trong:

Dựa trên quan điểm điều trị toàn diện, kết hợp “Tại chỗ và toàn thân”, sau khi xương gãy được nắn chỉnh và cố định, YHCT chủ trương dùng thuốc tác động tại chỗ bằng xoa, đắp và thuốc uống trong có tác dụng toàn thân. Điều này được coi như là một nguyên tắc điều trị. Thuốc YHCT dùng trong điều trị chấn thương nói chung và trong gãy xương nói riêng rất phong phú và đa dạng.

 Trong thực tiễn lâm sàng, dựa vào biện chứng luận trị ứng dụng thuốc YHCT điều trị gãy xương có thể phân chia làm ba thời kỳ: Thời kỳ đầu, thời kỳ giữa và thời kỳ sau:

- Thời kỳ đầu dùng theo pháp Hành ứ, hoạt huyết, sinh tân;

- Thời kỳ giữa dùng pháp Bổ ích can thận tiếp liền xương;

- Thời kỳ sau dùng pháp cường cân, cứng cốt phục nguyên.

Thuốc đông y điều trị gãy xương

2.1  Thời kỳ đầu:

Gãy xương trong thời kỳ đầu (1-2 tuần sau khi bị thương) có thể dùng pháp Hành ứ hoạt huyết sinh tân . Người xưa nói: “Nhất đán thụ thương, khí huyết tức trở, dục trị kỳ thống, tiên hành kỳ ứ, dục tiêu kỳ thũng, tất hoạt kỳ huyết, tỷ thương khoa dụng dược chi sở dĩ hành ứ hoạt huyết vị bất nhị pháp môn giã.” Nghĩa là: “Một khi bị thương, khí huyết vận hành lập tức bị trở trệ dẫn tới sưng nề. Muốn trị đau đầu tiên phải hành ứ; muốn tiêu sưng tất phải hoạt huyết. Vì vậy, sở dĩ trong thương khoa khi dùng thuốc không thể không dùng hành ứ, hoạt huyết”. Tuy nhiên cần phải tuỳ tình hình cụ thể thương tổn nặng nhẹ và bản chất của tổn thương để sử dụng pháp trị thích đáng.

2.1.1 Hành khí hoạt huyết pháp:  Trường hợp thương tổn thể chất ít, chứng trạng nhẹ có thể dùng pháp này điều trị. Sách “Nội kinh” nói: “Kết giả tán chi” nghĩa là chứng kết dùng phương pháp tán để điều trị. Có thể dùng các bài thuốc đắp tại chỗ,  hoặc Thất lý tán (1) hoặc dùng rượu hử kim xoa tại chỗ. Uống trong có thể dùng Thất lý tán hoặc Trật đả hoàn. Thuốc sắc có thể  Phục nguyên hoạt huyết thang, Hoạt dinh chỉ thống thang, Phục nguyên thông khí thang,  Thuận khí tán, Chính cốt mẫu đơn bì thang, Nhất bàn châu thang.

2.1.2  Công ứ phá trệ pháp: Người bị nạn khoẻ mạnh, ứ trệ tương đối nghiêm trọng, tại chỗ sưng và ứ huyết lâu tiêu. Trong trường hợp này hoạt huyết có thể thu kết quả. Sách nội kinh nói phương pháp: “Kết giả tiêu đi”.

2.2 Thời kỳ giữa:

Kỳ giữa của gãy xương (sau gãy 1-2 tuần đến khi liền xương trên lâm sàng) có thể dùng pháp bổ ích can thận tiếp liền xương. “Can chủ cân”, “Thận chủ cốt”, do vậy pháp bổ ích can thận là tục cân, tiếp cốt. Thường dùng Tinh quế kết cốt cao, Nội phục bát lý tán và Kết cốt tán. Ngoài dùng thuốc như trên đã nói, bên trong có thể dùng thuốc Bổ thận tráng cân thang hoặc Tổn thương điều kinh thang, là bổ thuộc công hay công bổ kiêm trị.

2.3 Thời kỳ sau:

Kỳ sau của gãy xương, sau khi xương gãy đã liền lâm sàng dùng pháp cường cân tráng cốt pháp. Có thể dùng  các dược vật đã nêu trên. Khi chi gãy bị cứng khớp, cơ bắp teo nhẽo, gân cơ co quắp, có thể dùng Thư cân thang, làm tăng khả năng tập luyện, từng bước phục hồi công năng chi gãy. Với người thể chất yếu nhược, có thể dùng thuốc bổ như Bát chân thang, Thập toàn đại bổ thang...

Phương pháp điều trị gãy xương kết hợp YHCT với YHHĐ là một trong những phương pháp bất động uyển chuyển mang tính cơ năng, một xu hướng mà ngành chấn thương chỉnh hình  đã và đang hướng tới (Ilizarov G.A). Quá trình liền xương  của phương pháp cố định sinh học tạo liền xương gián tiếp (liền xương kỳ 2), kiểu liền xương  nhanh chóng, còn liền xương trực tiếp (liền xương kỳ 1) là một quá trình chậm chạp. Theo Đặng Kim Châu thì điều trị gãy xương theo YHCT là một trong những phương pháp điều trị toàn diện. Chúng tôi mong có nhiều nghiên cứu nhằm hiện đại hoá YHCT, xây dựng phương pháp điều trị gãy xương với chất lượng cao, mang đậm bản sắc YHCT dân tộc Việt Nam.

  • Thông tin liên hệ
    Số 9 & 10 Ngõ 72 Đường Dương Khuê, Mỹ Đình 2, Nam Từ Liêm, Hà nội
  • Hotline tư vấn và đặt lịch lịch khám: 024 3978 5666
Tác giả: Lê ĐứcNguồn: Trường Xuân Đường
  • Sản phẩm mới
  • GỬI CÂU HỎI TƯ VẤN
  • Tiêu điểm tuần qua
  • Follow us on
Thiết kế 2020 © Phòng chẩn trị y học cổ truyền Trường Xuân Đường
Tổng đài tư vấn (24/7): 024 3978 5666